wtorek, 6 stycznia 2026

kupa mięci

I budzę się dziś nad ranem z imieniem i nazwiskiem Ferenc Karszosz, które to miano pochodzi z książki No cóż, za moich czasów, Klary Feher i od razu przypływa podpięta do niego nazwa Balamber, który był stateczkiem z kory niosącym marzenie bohaterki tej książki. Ani o tej książce myślałam, ani jej od dzieciństwa nie czytałam, a proszę, wdrapało się przez zaspę pamięci i macha do mnie ni z gruchy ni z pietruchy. Idę na Górkę Życzeń, człapię w śniegu i zastanawiam się, jaki jest mechanizm wyskakiwania takich wspomnień, współdzielą szlak nerwowy z innymi? Może podczepiają się w kartotece komputera pokładowego pod ten sam rejestr? Muszę pokopać, z ciekawości, rzecz jasna, nie że jest mi to do czegoś potrzebne.

 
A propos pamięci, to rankiem przeczytałam piękną książkę o pamięci właśnie: Król Warmii i Saturna, napisaną przez Joannę Wilengowską. Jest to książka osnuta na fragmentach życia Warmiaków reprezentowanych tu przez autorkę i jej ojca . Historia kursuje jak wielowymiarowa winda, z jedenastego piętra olsztyńskiego bloku, pomiędzy pagórki Stawigudy, ciągnie nas w czasie w tył, w przód i wypluwa z powrotem na chodnik, gdzie nas zostawia.
Joanna Wilengowska operuje przepięknym językiem udatnie łącząc warnijsko godke z niemieckim i  poetycką polszczyzną. Konstruuje myśli precyzyjnie, ale jednocześnie mistrzowsko tka ze słów koronkowe obrazy, pajęczynę wspomnień ojcowskich i własnych. Obrazy ciepłe, groźne, zabawne, bolesne, wszystko takie zwykłe, bez patosu z pomponami, ludzkie.
 Poznajemy warmińskość przez pryzmat zwykłego, ale też niezwykłego człowieka, w bagatelnych, rzucanych czasem "przy okazji" zdaniach, zgromadzony jest ciężar czasu, i smutek, i strach, i te radości wszelakie.  Ojciec, tytułowy Król Saturna jest wielowarstwowy. Autorka maluje go  jako dumnego stanowczego króla, ale także kruchego staruszka, jego majestat jest niepozbawiony poczucia humoru i oświetlony ogromnym ciepłem spojrzenia córki. Przez książkę płynie nostalgia, jednak nie jest ona z gatunku tych romantycznych, to zwykła, swojska nostalgia, za podwórkiem dzieciństwa, smakiem tamtego chleba z tamtą solą. Nawet jeśli akurat Warmia nie jest komuś bliska, warto zanurzyć się w tę książkę dla samej opowieści, jej urody i klimatu. 

"Król jest weteranem walk, a jego ciało polem bitwy. Tu rozgrywały się potyczki o zastawkę mitralną; żebra kilkukrotnie rozchylano, by wpuścić dragonów ratujących serce, transzeje i okopy zył przekopywano na nowo, by były drożne. Dzięki temu znamy zakamarki wszystkich SOR-ów w mieście, tajne przejścia i ujęcia wody, sztuczki medycznej dyplomacji

(...)

Jako księżna - a nawet czasem sobie myślę nieśmiało, że dziedziczka - królestwa, czuję się tu u siebie. To wszystko jest króla, oczywiście, bo to król jest emanacją królestwa, ale jako jego córka, jako krew z krwi, charakter z charakteru, też jestem posiadaczką Warmii. To wszystko moje. Moje! MOOOJEEE! Gdziekolwiek spojrzeć, wszystko moje. Tu mam siłę. Dlatego jeszcze nie dostałam tutaj mandatu za parkowanie na zakazie oraz ignorowanie parkometrów. Nikt się nie ośmielił, wiadomo. Moje.

(...)

Ojciec:

- Dzisiaj polecę z kosmitami. Zrobię się cieniutki jak papierek.

Ja:

- Dokąd?

Ojciec:

- Na Saturna."

(Fragmenty książki Joanny Wilengowskiej, Król Warmii i Saturna)




poniedziałek, 5 stycznia 2026

Nie kpij z pilatesu przed zachodem słońca

 No bo to jest tak, że w filmach przedstawiają pewne dziedziny gimnastyki trochę farsowo. I weźmy taki na przykład pilates, pamiętacie może kiedy opowiedziałam wam historyjkę o aplikacji, która mnie chudnie? No to po trzech miesiącach poczułam, że wybrany przeze mnie tryb oćwiczania, to jednak za mało, za łagodnie, za w ogóle co ja sobie myślałam,  no to dołożyłam do tego 15 minut pilatesu. Ten pilates słyszałam w filmach, znam kilka osób, które chodzą na pilates i są to osoby filigranowe często, nieterenowe zupełnie, ten pilates jawił mi się jako coś, czemu moje gabaryty i astmatyczna osobowość podoła i w ogóle to będzie miła odmiana. I ożeż krwa ja proszę was mać! Po 15 minutach tego pilatesu wersja początkujący, po pierwsze leżę na podłodze licząc, że przyjdzie jakiś gość do mnie i mnie podniesie, a kiedy nikt nie przychodzi bo ćwiczę wieczorem, to podnoszę się i po drugie wyżymam frak, i po trzecie stwierdzam istnienie mięśni, których nawet jako biolog, nie spodziewałam się w tych miejscach. Tym samym przepraszam was wszystkich, o których myślałam, że godzina waszego pilatesu to jakieś SPA z masażem, klękam przed wami filigranowi ludzie, którzy utrzymujecie się w pozycji side plank with twist dłużej niż 20 długich, jakże długich sekund!

Dziś na deptaniu cmentarnych ścieżek nakrył mnie kolega i mówi - a-ha! a ja się zastanawiałem kto je robi!

A wczoraj, dzięki komentarzowi Teatralnej odkryłam na YT wersję Gwiazdkowego Prezentu (The Christmas Toy) Jima Hensona, a ta wersja z polskim dubbingiem była nie do odszukania przez wiele lat (moja kaseta VHS z nagraniem z TV przepadła w mroku domostwa i rodziny). Jeśli nie widzieliście, to oświadczam, że jest to jedna z najpiękniejszych świątecznych opowieści o tym, co się dzieje w pokoju dziecięcym, gdy idziemy spać, o tym, jak ciężko znosimy zmiany, o tym, że przyjaźń nie zawsze oznacza bycie gwiazdkowym prezentem i o tym, jak cudowna jest aura świąt. To chyba ta baśń jest odpowiedzialna za utrzymujące się we mnie poczucie, że gdy się odwracam, zabawki żyją własnym życiem. Z tego pochodzi też takie nasze z byłym narzeczonym, hasło: "to ja jestem gwiazdkowym prezentem!" i oczywiście Kapitanowi Sparrowowi zaraz wysłałam link, a i was uraczam, więc jeśli macie ochotę to tu Gwiazdkowy Prezent (The Christmas Toy) Jim Henson

i jeszcze wczoraj było przepiękne księżycowe halo natle

Jaskółka napisała u siebie "Coś w tym wilczym księżycu jest niepokojącego, tajemniczego i bardzo nostalgicznego" i to jest zdanie bardzo udatnie trafiające w punkt mojego poczucia, z tym, że ja właśnie takie coś czuję na temat księżyca zawsze, nie tylko kiedy księżyc się wilczy na niebie. No widzicie? Aż trzy wpisy na początek roku, czyż nie jestem przedzielna?!





niedziela, 4 stycznia 2026

funerogging

 Och, znowu śnieży! Bohatersko przyznaję się, że dopiero godzinę temu wstałam spod kołdry i walam się w piżamie po domostwie, a tu śnieży, zaprasza, żeby wskoczyć w kamaszki, kiedy ja jeszcze mentalnie niegotowa, gdyż dopiero druga herbata... Nie, nie zmusi mnie jeszcze, trudno, śnieży teraz, pośnieży i później. A mam w planach, to może się wam wydać dziwaczne, kiedy zabrzmi, ale napiszę to odważnie i z wypiętą piersią - mam w planach wydeptywać ścieżki na cmentarzu. Tu dobrze byłoby umieścić emotikon, który nazywam miną żaby, ale w tekście pretendującym do rangi tekstu, nie wypada.
Z tymi ścieżkami to chodzi o to, że my nie odśnieżamy naszego cmentarza. Wiecie, to mały wiejski cmentarzyk, zrządzeniem założeń architektonicznych tuż za moim oknem, co bardzo sobie chwalę, bo towarzystwo spokojne i poćciwe, a zanim jeszcze wycięto starodrzew (grr), to jeszcze pełen ptactwa i prawdziwych centaurów. Teraz zające mają używanie i regularnie czytam ich gryzmoły na śniegu. No więc nie odśnieżamy i wczoraj byłam odkopać rodziców (spod  śniegu, spod śniegu) i zaświecić im światełka, a przy okazji kochanej cioci, naszemu przyjacielowi rodziny, księdzu proboszczowi i anonimowemu przedwojennemu  proboszczowi, co obok rodziców ma piękny stary pomnik nagrobny. I zachodziło słońce, i powietrze miało cięte krawędzie, i zaczęłam wydeptywać pierwszą ścieżkę, do rodziców, i tak mi się przyjemnie truchtało po tym śniegu, że pomyślałam o wujostwu (mieszkają z drugiej strony korytarza), że może będą chcieli odwiedzić i moich rodziców i ciocię Reginkę, a że starsi ludzie, to wydepczę im ścieżynkę i tu, i tu, no to truchtałam dalej  coraz bardziej zadowolona z efektów. Na mocy tych endorfin dziś nad ranem zmyśliłam, że jest jeszcze kilku starszych ludzi we wsi,  którym będzie ciężko dotrzeć do swoich bliskich ze ścieżynki głównej, a  skoro się tak miło depcze te ścieżki, to czemu by nie połączyć tego z użytecznością publiczną i tak właśnie narodził się Wielki Plan Przechodni.
Nie, żebym uważała starszych ludzi za niezdolnych do heroizmu, wręcz naodwrotnie, uważam, że w warunkach pogodowych dają sobie radę lepiej niż młode pokolenie, ale swoje już nawalczyli, więc lubię pomóc.


 
Tymczasem za oknem śnieżenie wzmaga się, a zatem bez skrupułów włączę sobie najpierw odcineczek Umbrelli, wypiję herbatkę i będę czekała na Agnes, która ma pomieszkać u mnie kilka dni. Liczę, że obejrzymy Ciemny Kryształ ten wiecie,  z 1982 roku, bo nabyłam płytę DVD. Jeśli tego filmu Jima Hensona nie znacie, koniecznie trzeba zobaczyć. Wielbiciele lalkarstwa Hensona, wielbiciele fantazji, wielbiciele baśni, wielbiciele świetnie opowiedzianych historii, właściwie wszyscy, którzy mają w sobie cząstki dziecka, powinni być zadowoleni. Zadowolona jestem także z serialu netflixowego (Ciemny Kryształ. Czas buntu) zrobionego pod przewodem Lisy Henson, bo serial cudownie zachowuje ducha filmu pełnometrażowego i jest jego prequelem, żal mi tylko, że Netflix nie  zdecydował się zrobić drugiego sezonu i saga została niedokończona. Bogowie mamony nie znają litości! A z Dark Crystal w komplecie jest jeszcze Labirynt i Lustrzana Maska, więc uczta hensońska na całego! Maski nie widziałam, ale Labirynt wielokrotnie i jak wszystko Hensona wielbię, a smakiem dodatkowym jest rola mojego kochanego Davida Boviego, jako króla goblinów. Aga żadnego z nich nie widziała, to, mam nadzieję,  będzie i dla niej frajda. 

Tak, zdecydowanie za oknem śnieżyczka.


Nie ma szans, żebym mogła siedzieć w fotelu oglądacza solo, nie zimą! O cierpka ironio wszechświata, w ciepłe miesiące nie mam czasu w ogóle na fotel oglądacza, bo ogród, bo podwórze, bo coś tam coś tam. Od czasu do czasu Jozafata decyduje się łaskawie na podnóżek, zwabiam ją tam kosmatą bluzą, którą ona uważa za mamę.




sobota, 3 stycznia 2026

Postnoworoczny

 Bo kiedy przychodzi ochota na wpis, to albo zbyt głupie i banalne, żeby w  ogóle zapisywać, albo ważkie i niemiłosiernie nadęte, wymagające stosownej obróbki oraz przycięcia do rozmiarów czytajnych internetowo, czyli krótko i na temat. Właśnie wtedy ta ochota flaczeje i słania się w okolicy kostek. Dobija mnie ten rok szkolny, tak siłowo dobija, że dwa świąteczne tygodnie, wyjąwszy moment upadku zdrowotnego, przygotowań  i świętowania, przespałam na zmianę z oglądaniem seriali poczynając od Stranger Things, przez Ciemny Kryształ, Dmuchaczy Szkła (tak tak, wsiąkłam na amen), aż po Umbrella Academy. No i parę filmów jeszcze zalegających.
Serio, serio, niemal nic więcej nie robiłam, mój mózg zrzędził na każdy najmniejszy przejaw aktywności intelektualnej i pozwoliłam mu na to, niech ma. Czekając wszakże, aż mi się upiecze chleb, piszę te słowa noworoczne z zamiarem ich dokończenia i ujawnienia światu majestatu i wspaniałości  wpisu. Majestat i wspaniałość polegają na tym, że uda mi się ów wpis o niczym właściwie doprowadzić do końca, no bo nie oszukujmy się, moja codzienność nie jest naznaczona świetlistością, że wszyscy czekają na jej kolejny odcinek. Ot, jak co dzień, wstaję, czynię ablucje i krzątam się po świecie lub gniję w fotelu i tyle.
Cieszy mnie śnieg, którego napadło nas trochę i przyniosło mi też uciechę dodatkową w postaci odśnieżania (naprawdę lubię) oraz wizualnego spokoju i ciszy krajobrazu, i światła, za to światło zimowe dzięki ci o pochylenie naszej ziemskiej osi! Za to światło dzięki ci, o pogodo, o gwiazdo nasza najbliższa dzięki ci pozycjo zimowa na orbicie, tobie także! Zarumienione poranki za moment rozdzierające się przez horyzont krwawym wrzaskiem, południa skrzące na szreni, cienioniebieskie i złote wieczory opadające na śnieżne czapy drzew, jak tu was nie wielbić, jak nie kochać zimy! 
Przekroczenie punktu zmiany daty spędziłam z Agni pod zimowym niebem z ogniskiem u stóp, musującym winem z pływającymi grudkami lodu (wstawiłyśmy go z Agnes przed wieczorem w zaspę) i poczuciem, że wszystko wygląda tak, jak ma wyglądać, ani mniej, ani więcej, właśnie tyle jest dobrze. Może gdyby udało się każdej z trapiących ludzkość jednostek uzyskać takie poczucie, może uniknęlibyśmy lęków, wojen, złoczyństwa? Może, bo nigdy nie wiadomo. 
 Doprawdy nie da się mieć i udźwignąć więcej, niż ten spłachetek ziemi przykutej do naszych stóp, słup powietrza nad głową, nie da się sięgnąć dalej poza własne ręce ani zakreślić stopą koła o promieniu większym niż długość nogi, ale chyba trzeba to po prostu poczuć, zostawić na moment precjoza i wytapiserowane ściany, bezprzewodowe garnki, nierdzewne odkurzacze i choćby na moment, taką mroźną nocą, przy małym ogienku pod zimnymi gwiazdami móc sobie powiedzieć, to już tyle, to wystarczy, spocznij harcerzu.
No więc moi kochani kamraci internetowi, a także ci, z  którymi znam się realnie, a czytają ten blożek oraz ci którzy nie czytają tego blożka, życzę Wam w nowym roku ogieńka, gwiaździstej nocy i przyjaciela, a może nieznajomego,  do zamienienia kilku słów, tyle wystarczy, przynajmniej na chwilę, żeby poczuć się pełnym i w dobrym miejscu.




A żeby nie było to polecę Wam książkę Gwiazdy zbłąkane w mroku Colina Meloya (przekład Maciej Studencki), którą to czytałam mniej więcej w czasie oglądania Stranger Things i bardzo paralelnie się zachowywała, co nie odbiera jej rzecz jasna fajności. Książka dla nastolatków, ale napisana z pazurem daje frajdę również rzepeciwemu czytelnikowi, czyli mnie. Grupa przyjaciół, stara rezydencja na klifie, tajemnicza rzecz wykopana podczas prac budowlanych i dziwni mężczyźni z notesami... robi się ciekawie, czyż nie?

A w Olsztynie mamy przystanek, na którym w deszczową noc grudniową oczywiście musiałam się znaleźć, bo akurat byłam na szkoleniu


Cudowny komiks Henryka, Jana Mazura i Mikołaja Ratki - Vaclav Drakulič jedzie do urzędu. Znacie ten stan, kiedy urzędnicy kompletnie nie słuchają waszych wyjaśnień? No to jeszcze raz przeczołgacie się przez mękę urzędów z Vaclavem Drakuliczem, sympatycznym starszym panem, który "nie nazywa się Drakula" i przez wiele lat nie wyściubiał nosa ze swojego karpackiego zamku aż do momentu, kiedy decyzją Sądu Administracyjnego, jego dom zostaje skonfiskowany z powodu wampiryzmu właściciela. Naprawdę chwyta za serce.

No i dwa komiksy Tadeusza Baranowskiego - Dramatyczne wydarzenia opisane od niechcenia, to zbiór dwóch miniserii pasków - Przygody Twistującego Słonia Twisti (z łamów Wyborczej) i Przygody Misia (z Misia), to dla miłośników i kolekcjonerów twórczości autora. Drugi zaś to kontynuacja przygód Kudłaczka i Bąbelka, w których pojawią się wszyscy bohaterowie poprzednich komiksów, czyli Orient Men, wampiry, Profesorek Nerwosolek, Wódz Wielki Niepokój i inni - Na wypadek wszelki, woda, soda i bąbelki (oraz Kudłaczki), tak brzmi tytuł w pełnej krasie.

Ponieważ jest śnieg, zrobiłam bałwanka








A tak wyglądał mój świąteczny miszmasz szkolny






i domowy